Lễ hội góp phần phát huy giá trị và giữ gìn bản sắc văn hóa của xã Nghĩa Trụ

Công cuộc đổi mới của đất nước ta nói chung xã Nghĩa Trụ nói riêng với những thành tựu lớn đã làm cho đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện và nâng cao. Từ đó, nhu cầu sinh hoạt văn hóa của nhân dân ngày càng tăng, trong đó lễ hội là một loại hình có sức hấp dẫn lớn. Lễ hội là hình thức sinh hoạt văn hóa tổng hợp mang tính cộng đồng cao, có giá trị hướng về nguồn cội, giá trị cân bằng đời sống tâm linh, giá trị sáng tạo và hưởng thụ văn hóa, là nhu cầu quan trọng tác động đến đời sống xã hội. Trong những năm gần đây, với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước khuyến khích phục dựng những giá trị văn hóa truyền thống, do nhu cầu của xã hội, trên cơ sở đời sống kinh tế, đời sống văn hóa ở cơ sở được nâng cao, các lễ hội truyền thống được phục hồi, góp phần phát huy giá trị văn hóa, giữ gìn bản sắc văn hóa của các dân tộc.

          Từ sau Tết Bính Ngọ đến nay, nhiều thôn trên địa bàn xã tổ chức những lễ hội truyền thống, mang đặc trưng văn hóa, nếp sống địa phương. Năm nay, các lễ hội được tổ chức quy mô hơn với nhiều hoạt động sôi nổi, gần gũi với cộng đồng, tạo nên không khí rộn ràng, phấn khởi đầu xuân năm mới và đáp ứng nhu cầu của nhân dân. Chỉ trong trước Tết và sau Tết nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 đến nay, các địa phương trên địa bàn xã đã và đang tổ chức gần 10 lễ hội truyền thống, mỗi lễ hội thu hút hàng nghìn người dân và du khách tham dự. Trong số đó, sớm nhất là lễ hội đình làng Thượng Tân, Đình làng Hạ Tân, Đình làng Cầu Váu, Đình Làng Nhân Thục, Lễ hội Đình làng Sở Đông, Lễ hội Đình làng Như Phượng Hạ, Lễ hội Đình Làng Như Lân….với nhiều hoạt động phần lễ và hội hấp dẫn. Theo phòng văn hóa xã Nghĩa Trụ: năm nay, tại các lễ hội, phần lễ được tổ chức với các nghi lễ truyền thống đặc thù của địa phương như: Lễ rước kiệu, lễ rước sắc phong, tế lễ, thả hoa đăng... Các hoạt động phần hội được tổ chức đa dạng về hình thức và nội dung như: hát giao duyên quan họ trên thuyền, các trò chơi dân gian và hoạt động thể thao…Nhờ vậy, thu hút được đông đảo người dân địa phương, các xã lân cận và du khách tham dự. Các hoạt động của lễ hội mang tính thuần khiết, thực tiễn, tạo ra không gian vui vẻ trong những ngày đầu xuân. Qua đó, để bà con dân làng giao lưu, vui chơi giải trí, động viên nhau bước vào năm mới thuận lợi, may mắn.

          Trong tháng tháng 2 âm lịch, tại Xã Nghĩa Trụ sẽ diễn ra nhiều lễ hội khác như: lễ hội đình làng Lại Ốc, Đình làng Phúc Thọ, Đình Ngu Nhuế (Thôn Vĩnh An)….. Hiện nay, đang diễn ra lễ hội Đình Làng Lại Ốc. Ngôi đình làng Lại Ốc đã có từ thời nhà Lê – thế kỷ thứ 14, ngôi đình làng mang nét đẹp văn hóa, cổ kính linh thiêng của làng mà bao đời xa xưa các bậc tiền bối của ông cha ta để lại. Là ngôi đình cổ được xếp hạng cấp tỉnh. Đình làng Phúc Thọ được xây dựng trên một khu đất cao ráo, thoáng đãng, xung quanh là khu dân cư quần tụ tại thôn Phúc Thọ, xã Nghĩa Trụ. Mặt tiền đình hướng Đông Bắc, nhìn ra dòng sông Nghĩa Trụ uốn khúc quanh co, đem phù sa về với đồng ruộng. Đình là nơi tôn thờ Hoa Kiều Lang Đại vương - người có công phò vua đánh giặc trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên (thế kỷ XIII), bảo vệ nền độc lập tự chủ của Tổ quốc, đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, đình là nơi nuôi giấu cán bộ cách mạng, nơi hội họp và chỉ đạo nhân dân kháng chiến, nơi đưa tiễn bao lớp thanh niên trong vùng lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ đất nước.

          Đình Phúc Thọ được khởi dựng vào thời Trần. Trải qua thời gian, ngôi đình xưa không còn. Năm 2011, đình được phục dựng trên nền đất cũ với kết cấu hình chữ Đinh gồm 5 gian Đại bái và 2 gian Hậu cung theo lối giả cổ mô phỏng phong cách mỹ thuật thời Nguyễn. Tại đình còn lưu giữ được nhiều hiện vật có giá trị như: ngai, bài vị, nậm rượu, giá văn, sắc phong,…Hằng năm, lễ hội đình Phúc Thọ được tổ chức từ ngày 15 đến ngày 16 tháng 2 (âm lịch), riêng năm 2026, sau 3 năm lễ hội Đình làng Phúc Thọ sẽ tổ chức lễ hội kéo dài từ ngày 15 đến ngày 18 âm lịch để tưởng nhớ công lao của Thành hoàng. Nghi thức rước kiệu, tế lễ diễn ra lớn hơn nhưng vẫn đảm bảo được sự trang trọng và các yếu tố truyền thống. Bên cạnh đó, làng cũng tổ chức các trò chơi dân gia, các hoạt động vắn hóa văn nghệ, thể dục thể thao quy mô lớn hơn khiến ngày hội làng vô cùng đông vui, náo nhiệt. Từ những giá trị còn hiện hữu, đình Phúc Thọ được UBND tỉnh xếp hạng là di tích “Lịch sử” cấp tỉnh tại Quyết định số 2478/QĐ-UBND ngày 23/12/2013.

          Trong những năm gần đây, công tác quản lý và tổ chức lễ hội trên địa bàn xã Nghĩa Trụ cơ bản đã thực hiện nghiêm các quy định về quản lý và tổ chức lễ hội của của Đảng và Nhà nước. Nhiều lễ hội có chuyển biến tích cực, khắc phục được nhiều hạn chế, tồn tại như mê tín dị đoan, cờ bạc, lưu hành ấn phẩm trái quy định. Do phát huy vai trò chủ thể của người dân hoạt động lễ hội đã được xã hội hoá rộng rãi, huy động được nguồn lực lớn từ nhân dân, nguồn tài trợ, cung tiến ngày càng tăng, nguồn thu qua công đức, lệ phí, dịch vụ phần lớn đã được sử dụng cho tôn tạo di tích, tổ chức lễ hội nhằm bảo tồn các phong tục, tập quán truyền thống và hoạt động phúc lợi công cộng. Phần lễ tổ chức trang trọng, linh thiêng và thành kính, chương trình tham gia phần hội phong phú hấp dẫn, bảo tồn có chọn lọc những phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc theo xu hướng lành mạnh, tiến bộ, tiết kiệm, tổ chức các hoạt động văn hóa dân gian, diễn xướng dân gian, dân ca, dân vũ, dân nhạc của các dân tộc để quảng bá, giới thiệu những giá trị văn hóa của các dân tộc Việt Nam. Gắn kết các hoạt động văn hóa, thể thao truyền thống với quảng bá du lịch, giới thiệu hình ảnh đất nước, con người Việt Nam và mỹ tục truyền thống văn hoá lâu đời tốt đẹp, độc đáo của dân tộc ta, khẳng định bản lĩnh, trí tuệ, tâm thức hướng về nguồn cội của cộng đồng. Đồng thời các sinh hoạt lễ hội truyền thống đã góp phần giáo dục đạo lý uống nước nhớ nguồn, tạo sự gắn kết giữa các thành viên trong cộng đồng, làm nên vẻ đẹp của các công trình tín ngưỡng, tôn giáo. Một số lễ hội tổ chức với quy mô ngày càng lớn, hình thức tổ chức với nhiều nội dung, nhiều hoạt động, các địa phương đã dựa vào nội lực là chính, nhiều lễ hội đã chinh phục được du khách, tôn vinh di sản, nâng cao uy tín của thương hiệu du lịch hấp dẫn của địa phương. Kinh nghiệm tổ chức một số Lễ hội Văn hóa, thể thao, du lịch đã dần dần mang tính chuyên nghiệp hóa góp phần tạo ra doanh thu và hiệu quả đầu tư, góp phần đẩy mạnh và nâng cao đời sống văn hóa cho nhân dân ở các địa phương. Đặc biệt loại hình lễ hội văn hóa, thể thao, du lịch đã tạo ra sự đột phá tuyên truyền quảng bá những tiềm năng thế mạnh, thành tựu kinh tế xã hội của địa phương, góp phần quảng bá hình ảnh và đất nước con người Nghĩa Trụ, tôn vinh các giá trị văn hóa, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong văn hóa du lịch, tạo dấu ấn với du khách trong nước và quốc tế.