Từ Ngày Gia đình Việt Nam nhìn về tinh thần cộng đồng

Từ mái ấm gia đình đến ngôi nhà chung của cộng đồng

      Những ngày tháng Sáu, khi cả nước hướng tới Ngày Gia đình Việt Nam (28/6), tôi lại nhớ về bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm với thông điệp: "Dưới bầu trời Tổ quốc, đâu cũng là quê hương". Đây không chỉ là một quan điểm mang tầm nhìn chiến lược đối với việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính mà còn gợi cho tôi nhiều suy nghĩ về thực tiễn sáp nhập thôn, tổ dân phố đang được triển khai ở nhiều địa phương trong tỉnh Hưng Yên hiện nay.

Từ bao đời nay, người Việt Nam luôn dành tình cảm đặc biệt cho quê hương. Quê hương không chỉ là một địa danh trên bản đồ mà còn là nơi chôn nhau cắt rốn, nơi có mồ mả tổ tiên, ký ức tuổi thơ, tiếng nói, phong tục và những nét văn hóa riêng biệt. Vì vậy, khi nghe tin địa phương mình được sắp xếp lại hoặc đổi tên, nhiều người không tránh khỏi cảm giác hụt hẫng, tiếc nuối, thậm chí lo ngại bản sắc quê hương sẽ dần phai nhạt.

     Những tâm tư ấy là hoàn toàn dễ hiểu. Tình yêu quê hương luôn bắt đầu từ những điều gần gũi nhất như con đường làng, mái đình, cây đa, bến nước hay tên gọi thân thuộc đã gắn bó qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở những tình cảm riêng mà chưa nhìn thấy lợi ích chung thì rất khó tạo nên sự đồng thuận để cùng phát triển.

Trong bối cảnh đó, câu nói của Tổng Bí thư như một lời nhắc nhở rằng giá trị của quê hương không nằm hoàn toàn ở ranh giới hành chính. Một tấm biển tên xã có thể thay đổi, một đơn vị hành chính có thể được sắp xếp lại, nhưng tình yêu quê hương, ký ức cộng đồng và cội nguồn văn hóa vẫn còn nguyên vẹn trong lòng mỗi người. Nếu nhìn rộng hơn, tất cả chúng ta đều đang sống dưới cùng một bầu trời Việt Nam, cùng chung lịch sử, văn hóa và vận mệnh dân tộc.

     Thông điệp ấy không chỉ đúng ở cấp quốc gia khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính mà còn rất ý nghĩa đối với việc sáp nhập thôn hiện nay. Thực tế, khi ghép thôn, nhiều người vẫn mang tâm lý "thôn anh, thôn tôi", lo ngại tên gọi cũ mất đi, lo rằng tiếng nói của thôn mình sẽ bị giảm bớt hoặc bản sắc riêng sẽ phai nhạt. Đó là những tình cảm dễ hiểu bởi mỗi thôn đều gắn với lịch sử, truyền thống và biết bao kỷ niệm của người dân.

     Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn từ góc độ riêng của từng thôn thì sẽ khó tạo được sự đồng thuận. Điều quan trọng hơn là nhìn vào lợi ích chung của cộng đồng. Việc sáp nhập không làm mất đi cội nguồn hay truyền thống của mỗi thôn mà nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác quản lý, đầu tư hạ tầng và tổ chức các hoạt động chung hiệu quả hơn. Những giá trị lịch sử, văn hóa của từng thôn vẫn cần được gìn giữ, trân trọng và phát huy như một phần ký ức và niềm tự hào của cộng đồng.

     Cũng như suy nghĩ "đất nước là quê hương", trong phạm vi nhỏ hơn, chúng ta có thể hiểu rằng sau khi sáp nhập, tất cả đều là người chung một thôn mới, một cộng đồng mới. Mỗi người vẫn có quyền tự hào về nơi mình sinh ra, nhưng đồng thời cũng cần mở rộng tình yêu ấy thành trách nhiệm xây dựng cộng đồng chung ngày càng đoàn kết và phát triển.

     Nhân dịp Ngày Gia đình Việt Nam, tôi càng thấy ý nghĩa sâu sắc của chữ "gia đình" trong câu nói ấy. Gia đình không chỉ là những người cùng huyết thống mà còn có thể được hiểu theo nghĩa rộng hơn: là cộng đồng, là quê hương, là đồng bào cả nước. Một gia đình muốn bền vững thì mỗi thành viên phải biết tôn trọng sự khác biệt nhưng vẫn hướng tới những giá trị chung. Một cộng đồng thôn xóm hay một đất nước cũng vậy.

Tuy nhiên, để chủ trương sáp nhập thực sự nhận được sự đồng thuận, việc triển khai không chỉ cần bảo đảm hiệu quả quản lý mà còn phải tôn trọng các giá trị lịch sử, văn hóa và tình cảm của nhân dân. Người dân có thể chấp nhận sự thay đổi về địa giới hành chính, nhưng họ luôn mong những tên đất, tên làng, những di sản và ký ức quê hương được gìn giữ. Khi đó, việc sáp nhập sẽ không bị nhìn nhận là sự "mất đi" mà trở thành cơ hội để xây dựng một không gian sống rộng lớn, hiệu quả và gắn kết hơn.

     Tôi cho rằng điều quý giá nhất không phải là tên gọi thuộc về thôn nào, xã nào hay huyện nào, mà là sau mỗi lần sắp xếp, người dân có thực sự đồng lòng, cùng nhau giữ gìn những giá trị tốt đẹp và xây dựng cuộc sống tốt hơn hay không. Khi đặt lợi ích chung lên trên những khác biệt nhỏ, việc sáp nhập sẽ trở thành động lực để tạo nên những cộng đồng mạnh hơn, đoàn kết hơn và phát triển hơn.

     Bởi cuối cùng, quê hương không chỉ là nơi ta sinh ra mà còn là nơi ta thuộc về. Và dưới bầu trời Tổ quốc, mỗi miền đất đều là một phần của ngôi nhà chung mang tên Việt Nam. Khi mỗi người biết vun đắp tinh thần đoàn kết từ trong gia đình đến ngoài xã hội, từ mỗi thôn xóm đến quê hương, đất nước, chúng ta sẽ cùng nhau xây dựng những cộng đồng ngày càng giàu đẹp, văn minh và nghĩa tình.